İLKYARDIM

İLKYARDIMA GİRİŞ

TANIM : Aniden hastalanan veya kazaya uğrayan kişilere Doktor ulaşıncaya kadar, o andaki durumun daha kötüye gitmesini önlemek için mevcut malzemelerle yapılan yardıma  İLK YARDIM  denir.

            Unutulmamalıdır ki ilk yardım yapan kimse ne kadar bilgili olursa olsun Doktorun yerini tutamaz.

            İlk yardımı gerektiren yaralanmaların başında %30 oranıyla TRAFİK KAZALARI İlk sırayı almaktadır. Bunu Tarım kazaları, ev kazaları , Spor yaralanmaları izlemektedir.

            İlk yardım zamanında yapılmalıdır. Kazadan sonraki yarım saat içinde yapılan uygun ilk yardım ile yaşam kurtarma oranı artmaktadır.

            ABD’ de yapılan bir araştırma sonunda Ambulans gelmeden önce halk tarafından yapılan Kalp durumlarında uygulanan ilk yardımla insanların %40’ı hayata döndürülmektedir.

İlk yardım için Ambulans beklendiğinde bu oran %20’ye düşmektedir.

            Kazalar ve birden bire hastalanmalar, umulmadık anda ve yerde olduğuna göre zamanında ve yerinde yapılan basit ve etkili bir ilk yardımla hasta ve yaralının hayatını kurtarmak, sakat kalmasını önlemek yada sakatlık derecesini azaltmak olanak içindedir. Bunun için herkes tarafından bulunduğu yere, elindeki olanaklara göre zarar vermeden ilk yardım uygulanması gerekmektedir.

            Hastalık ve yaralanmaların değişik şekil,derece ve nedeni yönünden yapılacak ilk yardımda bazı ayrıcalıklar olacaktır. Ancak hepsinde uygulanacak ortak kurallar vardır.

            İlk yardımı yapabilmek için, kaza veya birdenbire ortaya çıkan hastalık karşısında nasıl bir ilk yardım yapılacağını bilen kişilerin olması gerekir

 

İLK YARDIM YAPAN KİŞİNİN DİKKAT ETMESİ GEREKEN KURALLAR 

1.Herşeyden önce kendi emniyetinizi koruyun, hayatınızı tehlikeye sokacak kadar büyük riskleri göze almayın.

2.Sakin olun, panik yaratmayın.

3.Başkalarının da kaza yapmasını önleyici tedbirler alın, kaza yerinin 50/100 metre önüne ve arkasına ikaz işareti koyun.

4.Gerekli ilk yardımı sağladıktan sonra en yakın sağlık merkezine taşınmasını sağlayın.

 

HASTA VE YARALIYI İLGİLENDİREN ANA İLK YARDIM KURALLARI

1.Hasta yada yaralı kişiyi yatırınız. Dinlendirin.

2.Kanama varsa durdurun.

3.Solunum yolunu açık tutun. Gerekirse yapay solunum ve kapalı Kalp kompresyonu (Masajı) yapınız.

4.Şok durumunu önleyiniz. Kişinin ayaklarını kalp seviyesinin yukarısına gelecek şekilde meyilli olarak yatırınız. Terletmeyecek şekilde battaniye ile örtün.

5.Şuursuz olanlara kesinlikle ağızdan katı ve sıvı hiçbir şey vermeyin.

6.Hasta yada yaralıyı fazla soymayın.

7.Bilmediğiniz konuda ısrar etmeyin.

8.Yapacağınız ilk yardımı gecikmeden yapın.

Doktora, ambulansa haber verin

İLK YARDIM TEMEL İLKELERİ

A -TANI : Hasta yada yaralının hikayesi öğrenilir. Sonra belirtiler ve bulgular saptanır.

1.      Hikaye: Yardım şuuru yerindeyse kendisine ve yanındakilere sorularak olay hakkında bilgi alınır. Olayın oluş şekli, saati, şuurunu kaybedip kaybetmediği hakkında bilgiler toplanır. Taşıtın büyüklüğü, çarptığı vücut kısmı, yaralının düşerek yaralandığı vücut kısmı tanıya yardımcı olur.

2.      Belirtiler : Hasta yada yaralının kendisi tarafından hissedilen belirtilerdir. Ağrı, üşüme, titreme,ateş, kusma, ağızda kuruluk, susuzluk duygusu vb.

3.       Bulgular : Hasta yada yaralının başından başlayarak bütün vücudunu gözden geçirin. Yara, morluk, kanama, kırık vb. gibi durum olup olmadığını tespit edin. Şuurunun yerinde oyup oymadığına bakın.

 

B – TEDAVİ :  Hasta – Yaralı için en uygun ilk yardımı zamanında ve zarar vermeden        uygulanmalıdır.

·    1.Kazaya etken olan neden ortadan kaldırılmalıdır. Örn. Havagazını kapatma.

1.  2. Hasta-yaralı tehlikesiz bir ortama taşınmalıdır.

2.  3.       “        “      hayatını kurtaracak ilk yardımı doktor gelene kadar yapın.

3.  4.İlk yardımı hasta-yaralının öldüğüne kendiniz karar vererek kesmeyiniz.

 

C – TAŞIMA : Hasta yaralıya gerekli ilk yardım yapıldıktan sonra bakımı ve tedavisi için bir sağlık kurumuna uygun koşullarla taşınmalıdır.

1.      Kitle halinde yaralanmalarda öncelik taşıyan vakalar öncelikle taşınmalıdır.

2.      Uzun yere taşımada hayati tehlike gösteren vakaların taşınmasında hızlı ve rahat olan bir araç ile taşınmalıdır.

3.      Taşıma esnasında hasta-yaralının daha fazla yaralanmasının önüne geçilmelidir.

4.      Taşıma esnasında ilk yardıma devam edilmelidir.

5.      Sizden başka ilk yardım bilgisi olanların yardımlarından faydalanın.

  İLKYARDIM İÇİN GEREKLİ MALZEMELER

Araçlarda bulundurulması zorunlu olan ilkyardım çantasının bir trafik kazası sonucu en az hasarın olduğu SAĞ ARKA kısmında kolay erişebilir durumda yerleştirilmelidir. İçerisinde gerekli ve yeterince ilkyardım malzemesi bulunmalıdır.

Her 10 kişiye malzemeleri ile birlikte 1 ilkyardım çantası bulunmalıdır

MALZEMELERİ :

 

·         Üçgen sargı                                                              

·         Gaz sargı bezi

·         Plaster

·         Tampon gaz bezi (steril mikropsuz)

·         Elastik sargı

·         Yara bandı (steril mikropsuz)

·         Plastik örtü : 200*150 cm

·         Makas

·         Çengelli iğne  6 adet

·         Not defteri, kurşun kalem

·         İlkyardım el kitabı

·         El feneri

·         Malzeme listesi                                         

·         Yarayı yıkamak için % 09 serum fizyolojik (tuzlu su) 500 ml. bulundurulmalıdır.

·         Pens et

·         Cımbız

·         Buz torbası

·         Termometre (derece)

·         Küçük bir uzvu tespit edebilecek bir alet

·         Tentürdiyot ve Oksijenli su listeden çıkartılmıştır. Bunların yerine serum fizyolojik kullanılacak.

 

KAZA DURUMUNDA YAPILACAK İLK YARDIMIN ŞEMASI  

1. A- SOLUNUMU KONTROL EDİNİZ >>>SOLUNUM DURMASI>>>SOLUNUM YOLUNU AÇINIZ.

B- NORMAL SOLUNUM: Yaralının yerini değiştirmeyiniz. Boyun-Bel kırığı olabilir. Ateş veya zehirli sıvı gaz varsa dikkatlice emin bir yere taşıyınız. 

2. A-NABZI KONTROL EDİNİZ; Nabız Yoksa; Nabız ve solunum normal olana kadar kapalı kalp masajı ve ağızdan ağıza yapay solunum yapınız. 

NABIZ NORMALSE: Solunum normal olana kadar ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.

3. YARALIYI NATO POZİSYONUNA GETİRİNİZ; Nabız ve solunumu dakikada bir kontrol ediniz.    

HAYAT BELİRTİLERİ

Solunum, dolaşım ve şuur durumunun normal sınırlar içinde olması en önemlisidir. Kişi tümüyle muayene edilmelidir.

 

1.      Yüzünün rengi, ısısı

2.      Kirpiklere dokunma ile göz kapaklarını kapatır. (kirpik refleksi)

3.      Gözlerine bir pamuk parçası ile dokunulduğunda göz kapağını kapatması (kornea refleksi)                                            

4.      Göz bebekleri aynı büyüklükte olup olmadığına bakın.

5.      Şah damarından, kasıktan nabzı almaya çalışın. Normalde 65-70 kez atar

6.      Soluk alıp veriyor mu ? Kulağınızla dinleyin. Elinizle kontrol edin. Normalde dakikada 14-16 kez soluk alır verir

Şuur durumuna bakınız.

 

İLKYARDIM İÇİN HABERLEŞME

İşaretin Acil Anlamı Taşıması : 

3 kez tekrarlanan bütün işaretler acil yardım işareti olarak algılanır. Örn. 3 ateş, 3 duman çıkaran küme, 3 kez ışık verme vb.

 Her 3 ses veya ışık işaretinden sonra 1 dakika ara verilip tekrarlama yapılır.

YARALININ KURTARILMASI :

 

Trafik kazasından yaralanan kişinin daha fazla yaralanmasını önlemek, başka kazalardan korumak ve gerekli ilkyardımı yapabilmek için bulunduğu araç içinden ya da altından kurtarılması gerekmektedir. Bunları yaparken gereksiz hareketlerden kaçınmalısınız.

Eğer araç ezilmiş ve yaralı sıkışmış ise kuvvetli araba kaportası kesen makasların kullanılması gerekir.

Araç Tekerlekleri Üzerinde Duruyorsa :   

1.Yaralının araç içindeki durumuna bakınız. Vücudunu sıkıştıran cisimleri kaldırınız.

2.Emniyet kemerini çözün kol ve bacaklarını serbestleştirin.

       3.Oturan yaralının arkasına geçin. Her iki kolunuzu yaralı kişinin koltuk altlarından geçiriniz.(sk:1-2-3) Yaralıyı yavaşça kaldırınız.(sk: 4) yaralıyı geriye dışarıya doğru çekiniz. (sk.5-6-7) Yaralı bu şekilde kurtarıcının bacağı üstüne çekilir ve ağırlık uygun biçimde dağılmış olur. Hastayı taşımak için geriye doğru çekin. Başka bir yardımcı bacaklardan tutabilir

 

Şekil 1

Şekil 2

Şekil 3

 

 

 

Şekil 4

Şekil 5-6-7

4. Yatar durumdaki hastada, yardımı yapan kişi hastanın baş kısmında yer alır. Her iki eliyle başın arkasından ve ensesinden kavrar; dikkatlice vücudun üst kısmını kaldırır ve öne doğru büker. Kurtarıcı kaldırdığı üst vücut kısmını dizi ile desteklemelidir. Şekil : 8

 

Şekil 8

Bu taşıma şeklinde ki  tutuş şekline Rautek tutuşu denir.

5. Kesinlikle yaralının baş ve boynunu oynatmayınız. Hafif, önemsiz bir boyun omurunun kırığı omuriliğinin zedelenmesi ile bütün vücutta felç ve hatta ani ölümle sonuçlanabilen önemli yaralanmalara yol açabilir.

6.Kurtarma esnasında ve taşıma sırasında yaralı olan kol veya bacağını kesinlikle oynatmayınız. Kırık nedeniyle oluşan şekil bozukluklarını düzeltmeye çalışmayınız.

 

 Araç Yan Duruyorsa :

 

Araç tekerlekleri üzerine iterek devirmek en iyisidir. Büyük araçlarda yaralının ön ve arka camdan çıkarılması olanak içindedir.

                                               

Araç Ters Devrilmiş Duruyorsa :

 

1.Aracın kapıları açılarak araç dengelenir. Yaralının ve aracın durumu kontrol edilir.

2.Yaralı emniyet kemeri ile bağlı olarak bulunuyorsa kurtarıcı olarak sırtınız yaralının karnı ve uylukların önüne gelecek şekilde giriniz Emniyet kemerini çözün. Yaralıyı sırtınızda taşıyarak arka arka araçtan dışarı çıkın.Kol ve bacakları serbestleştirilir. Elbisesinden tutularak kaldırılır.

Yaralıyı battaniye yatırılır.  

ŞOK DURUMUNDA İLK YARDIM

ŞOK : Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle azalması ile hücrelere yeterince    Oksijen gelmemesi sonucu ortaya çıkar.

 ŞOK ÇEŞİTLERİ

1.Kanama Şoku: Vücut içine yada dışına olan aşırı derecede kanamalardan sonra ortaya çıkar.

2.Yaralama Şoku: Ağır yaralanmalardan sonra görülür.

3.Toksik Şoku: Vücuda giren zehirli maddelerden sonra görülür.

4.Ruhsal Şok: Ani korku, sevinç vb. gibi durumlarda sinir sisteminin etkilenmesi ile olabilir.

5.Alerjik Şok: Vücuda çeşitli nedenlerle giren alerjik maddelere karşı aşırı duyarlılık sonucu ortaya çıkar.

ŞOKUN GENEL BELİRTİLERİ 

Hiç hareket etmez, Şuuru genellikle vardır. Soğut soğuk terler. Yüzü soluk sarıdır. Nabız zayıf ve hızlıdır. Güçlükle anlaşıla bilir. Isısı düşmüştür. Kol ve bacakların ön bölgelerinde deride yer yer morumsu renkler görülür. Solunum hızlanmıştır. Kan basıncı düşmüştür.

 ŞOKLU HASTA YADA YARALIYA YAPILACAK İLK YARDIM

1.Yere sırt üstü yatırın, az hareket ettirin, bacaklarını 15-20 derece en fazla 30 derece baştan yukarı kaldırın. Şekil- 109

2.Yakasını, gömleğini ve  kravatını gevşetin. Gerekli ise yapay solunum ve kalp masajı yapın.

3.Kanama varsa durdurun. Kırık varsa tespit edin.

4.Soluk almada zorluk varsa baş ve göğüsü biraz yükseltin.

5.Battaniye ile örtün. Ancak üşütmeyin – terletmeyin.

6.Şuuru yok ise ağızdan sulu yada katı bir şey vermeyin. İhtiyaç durumunda dudaklar ve dil 1-2 damla su ile ıslatılabilir. Hasta NATO pozisyonuna getirilir. Şekil- 110

7.Beyin kanaması ve omurga kırığından şüpheleniyorsanız sırt üstü düz olarak yatırınız.

8.Yaralıyı yalnız bırakmayın.

9. Tıbbı ilk yardım için gerekli yerlere haber verin.

 

Şekil 109

Şekil 110

YARALANMALARDA İLK YARDIM VE PANSUMAN

Ateşli Silahlarla olan yaralanmalarda İlk yardım. 

Merminin yalnız giriş deliği olabileceği gibi çıkış deliği de bulunabilir. Çıkış deliği çoğu kez büyüktür.

1.Giriş-Çıkış deliği üzerine pansuman, yoksa mendil kapatınız.

2.Sargıları basınç uygulayacak şekilde bağlayınız.

3.Yarada kemik parçası, mermi ve yabancı cisimleri kesinlikle çıkarmaya çalışmayın.

4.Yaralı kısmın altına kalın karton, tahta koyup sararak tespit edin. Yaralı kısmı kalp seviyesinin üstünde tutun.

5.Yaralı kısmın üstüne buz sarılı havlu koyabilirsiniz.

6.Ağızdan sulu yada katı yiyecek vermeyin.

7.Hemen hastaneye gönderin.

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !